GẶP LẠI BẦN

 

                                   GẶP LẠI BẦN
                              

Cây bần ở Hàm Luông


   Ba mươi năm tôi xa miền Tây. Kí ức vẫn đọng lại những cửa rạch sóng sánh bùn phù sa lúc nước ròng. Lõm bõm trượt qua những hàng rễ bần nhú lên mắt nhăm nhăm ước lượng khoảng cách dưới nước để quyết định tung chài đón lõng bọn cá đối. Bất chợt gặp một trái bần chín mới rụng màu vỏ xanh vàng nằm hở trong bùn nhặt lên lội ra mí sông khỏa nước rửa qua rồi đưa lên miệng cắn. Vị chua pha chút ngọt dịu làm giảm cơn đói lòng. Nhặt thêm vài trái nữa chiều về nấu nồi canh chua cá lóc với bông so đũa.

Những buổi nước lớn thuận gió tây nam tôi ngồi xuồng ba lá chặt thêm tàu dừa nước cắm  sau xuồng làm buồm. Gió và nước đẩy xuồng đi băng băng chỉ phải ngồi ghìm mái dầm giữ lái cho chắc nước vỗ ràn rạt dưới thân xuồng. Những cây bần gốc chìm dưới nước nhô phần nửa cành bên trên lúc lỉu trái xanh to nhỏ chạy xuồng đi ngang không né kịp là bị trái bần đập lốp bốp vô trán đau điếng. Trên cành bần thường có những tổ ong lớn. Lúc nước cường cành bần chỉ còn nhô lên cách mặt nước chừng nửa mét không chú ý lủi xuồng vô đụng tổ ong là lãnh đủ.

Cây bần mọc nhiều bờ sông cửa biển mỗi năm đâm chồi rễ ra lấn đất đưa than ra chống chỏi với sóng bão mở rộng thêm những cù lao. Không hiểu sao người xưa đặt tên cho loài cây này là Bần. Bần là nghèo cây bần chỉ hợp với người nghèo? Trái bần chin nấu canh chua. Trái bần xanh xắt mỏng chấm mắm sống ăn với cơm nguội ngon tuyệt vời. Tương truyền thời chúa Nguyễn Ánh bôn tẩu miền Tây trốn tránh sự truy đuổi của nghĩa quân Tây Sơn. Khi ghé nghỉ một nhà dân xin cơm ăn Chúa đã được thưởng thức món cơm nguội với bần xanh chấm mắm sống ấy. Chủ nhà nghèo quá không có gà vịt đãi chúa đành dâng cơm nguội. Vậy mà chúa khen ngon rồi hỏi trái đó tên gì? Chủ nhà sợ nói ra thì "phạm thượng" lỡ chúa nổi nóng xin cái chỗ đội nón ngần ngừ không biết làm sao. Sau khi xin chúa tha tội chết ông mới dám nói đó là trái bần. Chúa cười đặt tên cho là cây Thủy liễu. Vậy là bần còn có tên là "thủy liễu" tuy đẹp nhưng có lẽ nó không giống cây "liễu nước" lắm nên người dân vẫn gọi là cây bần.

Tôi gặp lại bần sau ba mươi năm không phải trong hoàn cảnh cả người trét kín bùn để chống bù mắt hai tay nâng tấm chài rình rập lũ cá đối mà ngồi trên chiếc ghe lớn của bộ đội biên phòng cùng đông đảo anh em văn nghệ sĩ từ miền Trung vô từ miền Đông xuống. Cửa vàm Khâu Băng nước đổ ra biển hai bờ mênh mông rừng bần. Những thân cây mỏng manh mới mọc dựa vào hàng cây mọc trước cao lớn chi chit trái. Sóng đánh ào ạt vô bờ chạm vào hàng rào chắn bằng cây bần thì lặng lẽ lùi ra. Chiếc ghe chạy sát vào bờ len vào những cành bần. Những bàn tay lạ lẫm níu lấy cành bẻ trái những tiếng kêu ngạc nhiên khi nhìn thấy trăm ngàn trái bần xanh lắc lư trước gió. Đó là các anh chị lần đầu mới gặp bần. Họ vô cùng thích thú ngạc nhiên vì tên gọi và sự gắn bó của bần với người nghèo. Tôi ngồi một chỗ rưng rưng nước mắt vì cảm động. Tôi chỉ xòe bàn tay ra chạm vào cành bần như cái bắt tay thân thiết của người bạn lâu ngày mới gặp.

Trời miền Tây hôm nay trong xanh lởn vởn mấy cụm mây trắng. Trời lẫn vô nước nước hòa với trời bát ngát một mùa không thấy chân trời. Duy chỉ rừng bần bên bờ vẫn riêng một màu xanh thẫm một màu xanh chân chất mộc mạc lấm tấm vết bùn.

                                                                           

nguyenminhhuong

Cây bần cho những trái Bần Chua chua ngọt ngọt nấu canh ...thôi rồi. Ngày xưa anh đã đến rồi chia tay dạo ấy bồi hồi luyến lưu...Tản văn của anh nhẹ nhàng mà thắm đẫm tình người. Chúc mừng đồng hương nghe!!!

phuongquy

tra loi

Gửi Xuân Thu!
Bao giờ vô Nam mời chú chén bần với mắm sống nhé. Ngon lắm. Cám ơn đã thông báo. Anh sẽ về nhận giải.

phuongquy

gửi BẠN

Thân chào Bảy thi.
Vừa đọc bài thơ của anh tôi vừa chảy nước miếng.Cây bần nhưng không bần chút nào. Tôi đã một thời gắn bó. Cám ơn anh chia sẻ.

xuanthu

Bài viết của anh đã hay bài hoạ thơe của Bảy Thi lại càng hay. Văn thơ hợp lại thế này thì bần lên ngôi rồi. À anh Quý ơi 17-8 Hội ta kỷ niệm 35 năm đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì giấy mới gửi rồi anh có về mà nhận giải "Cánh rừng còn sót lại" không? Nếu không về em giải tán giải đó mời anh em oánh chén nhé.

bảythi

Trái bần chua

Cây bần níu với bờ sông
Níu ì oạp sóng níu lòng người qua
Ai thò tay hái trái chua
Xanh tròn dài cuống ai mua bán nào

Đồng quê sông nước ngọt ngào
Vàng bông điển điển… tím chao súng cười
Miền sông lấp loáng bóng người
Trắng ngần bần nở nhuỵ phơi trắng ngần

Em về sông nước bên anh
Cầm tay tròn một trái bần trong tay
Em đùa chua lắm bần đây
Xanh bần đỏ ớt chua cay là đời

Nhìn em anh ngước mỉm cười
Khi thành chồng vợ bần ơi ngọt ngào

Rồi bần rễ nhú xôn xao
Rồi bần hoa nở trắng nao nao lòng
Rồi bần xanh ngắt sang sông
Người mua dầm ớt chua nồng nồng chua

Chiếc xuồng ba lá chèo khuya
Mà người một lá sớm trưa đi về
Bóng bần bần thần sông quê
Xót lòng chua lệ… lê thê nhớ ngưòi

Bần chua thì mãi chua hoài
Cắn bần một cắn… mắt cài mặn chua!

260110

Anh có bài viết hay về cây bần gửi đây bài thơ từng là cái com trên trang Bè Bạn chia sẻ cùng
Bảy Thi